Project_Sensorial (In)verse

x

Sensorial (In)verse

De ruimte verkennen - In samenwerking met ESA

Sensorial (In)verse

Oktober 2023

Door Pragya Jain & Rick Heemskerk
MSc Mediatechnologie, Universiteit Leiden

Sensorial (In)verse is een interactieve audiovisuele installatie die astronomische gegevens van de Gaia-missie van het Europese Ruimtevaartagentschap vertaalt naar een meeslepende, multi-zintuiglijke ervaring. Het project onderzoekt hoe complexe wetenschappelijke gegevens toegankelijk kunnen worden gemaakt voor een breder, niet-gespecialiseerd publiek, inclusief mensen met een visuele beperking.

Oorspronkelijk ontwikkeld als onderdeel van de MSc Mediatechnologie aan de Universiteit Leiden, groeide het project verder dan de academische context. Op eigen initiatief hebben we contact opgenomen met het Europese Ruimtevaartagentschap en werden we later uitgenodigd om het werk te presenteren op ESTEC. Het project werd ook gepubliceerd in Ruimtevaart Magazine (uitgave 2024|1).

Astronomische Gegevens om te Ervaren

De Gaia-missie brengt de beweging, positie en eigenschappen van meer dan een miljard sterren in onze melkweg in kaart. Hoewel wetenschappelijk van onschatbare waarde, zijn deze gegevens vaak abstract en ontoegankelijk voor het grote publiek. Sensorial (In)verse stelt een eenvoudige vraag: wat als je deze gegevens zou kunnen ervaren in plaats van ze alleen als getallen of grafieken te zien?

De installatie stelt bezoekers in staat om de beweging van sterren in het sterrenbeeld Orion in de loop van de tijd te verkennen, waarbij het perspectief verschuift van een op de aarde gericht standpunt naar een meer ruimtelijk, belichaamd begrip van onze plaats in de melkweg.

Visitor interacting with Sensorial (In)verse @ Space Expo [Photo by Jasper van den Ende]

Bezoeker interageert met Sensorial (In)verse @ Space Expo [Foto door Jasper van den Ende]

Multimodaal Ontwerp

Sound schematic

Klankconstructie van Sterren

De kern van Sensorial (In)verse is een multimodale ontwerpaanpak die visualisatie, sonificatie en lichamelijke interactie combineert.

Sterrengegevens worden visueel weergegeven in een dynamische 3D-omgeving, terwijl geluid wordt gebruikt om stellaire eigenschappen zoals kleur en afstand te vertalen naar een evoluerend klanklandschap. Dit maakt de installatie toegankelijk voor gebruikers met een visuele beperking en verschuift geluid van een decoratief element naar een primaire informatiedrager.

Interactie wordt verzorgd door gebarenbesturing met behulp van een Kinect-sensor. Bezoekers navigeren door het sterrenbeeld door hun handen te bewegen, waarbij ze perspectief, snelheid en nabijheid veranderen, en zo effectief "hun eigen hemel in kaart brengen" door middel van beweging.

Toegankelijkheid als Ontwerpprincipe

Het project is expliciet ontworpen met toegankelijkheid en non-visuele betrokkenheid in gedachten. Ruimtelijke audio stelt gebruikers in staat sterren te lokaliseren en te onderscheiden door middel van geluid, terwijl interactie berust op intuïtieve lichaamsbeweging in plaats van precieze visuele input.

Deze aanpak opent astronomische verkenning voor doelgroepen die vaak worden uitgesloten door puur visuele wetenschappelijke representaties.

Visitors interacting with Sensorial (In)verse @ Space Expo [Photo by Jasper van den Ende]

Bezoekers interageren met Sensorial (In)verse @ Space Expo [Foto door Jasper van den Ende]

Samenwerking en Voortzetting

From left to right - Rick Heemskerk, Karen O'Flaherty and Pragya Jain [Photo by Jiaxin Zhang]

Van links naar rechts - Rick Heemskerk, Karen O'Flaherty en Pragya Jain [Foto door Jiaxin Zhang]

Het project is ontwikkeld in samenwerking met Karen O’Flaherty, wetenschapper en wetenschapscommunicator bij ESTEC, wier begeleiding cruciaal was voor het behoud van wetenschappelijke nauwkeurigheid bij het verkennen van experimentele vormen van representatie. Feedback van gebruikerstests en expertbeoordelingen heeft direct geleid tot een tweede iteratie van de installatie.

Sensorial (In)verse bevindt zich op het snijvlak van wetenschapscommunicatie, datavisualisatie en interactieve kunst, en blijft onderzoeken hoe kennis over het universum ervaren kan worden.